การขับเคลื่อนการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์: นวัตกรรมสารสนเทศทางภูมิศาสตร์เพื่อบริการการแพทย์ฉุกเฉิน การตอบสนองภัยพิบัติ และการเยี่ยมบ้าน สนับสนุนภารกิจด้านสาธารณสุขขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย

Abstract

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสานแบบเป็นลำดับโดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพก่อน จากนั้นจึงใช้การวิจัยเชิงปริมาณ ดำเนินการโดยใช้กรอบแนวคิดการวิจัยนำไปปฏิบัติและประเมินผลลัพธ์ตามกรอบแนวคิด RE-AIM มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลยุทธ์การขับเคลื่อนนโยบายเพื่อนำนวัตกรรมสารสนเทศทางภูมิศาสตร์เพื่อบริการการแพทย์ฉุกเฉิน การตอบสนองต่อภัยพิบัติ และการเยี่ยมบ้านไปใช้ประโยชน์ สนับสนุนการถ่ายโอนภารกิจด้านสาธารณสุขขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย กลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม คัดเลือกแบบเจาะจง คือ เจ้าหน้าที่ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการตอบสนองภัยพิบัติ จำนวน 53 คน และประชาชนกลุ่มเปราะบางหรือผู้ดูแลจำนวน 425 คน ในอำเภอเมืองและอำเภอแม่สาย งานวิจัยนี้ผ่านการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์จากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย เลขที่ COA 149/2567 ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 ถึง กันยายน พ.ศ. 2568 เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์ สังเกต การศึกษาเอกสาร ทุกขั้นตอนวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและใช้การตรวจสอบแบบสามเส้านำเสนอแบบความเรียง การวิจัยเชิงปริมาณใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ข้อมูลที่ได้จากระบบฐานข้อมูลเชิงพื้นที่และแผนที่คำบ่งชี้ตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ฯ ที่พัฒนาขึ้นโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปในการวิเคราะห์และนำเสนอแบบบรรยาย ผลการวิจัยพบว่า มี 8 กลยุทธ์การขับเคลื่อนนโยบายเพื่อนำนวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นไปใช้ประโยชน์ ได้แก่ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบเทคโนโลยี การพัฒนาศักยภาพบุคลากร การบูรณาการข้อมูล Geohealth และการประสานงานระหว่างหน่วยงาน การประยุกต์ใช้นวัตกรรมในบริการการแพทย์ฉุกเฉิน การเสริมสร้างความพร้อมรับมือภัยพิบัติ ด้วยนวัตกรรมการยกระดับระบบการเยี่ยมบ้านหลังเกิดภัยพิบัติ และภาวะปกติ การสร้างกลไกการมีส่วนร่วมของประชาชน และการพัฒนากฎระเบียบและมาตรฐานนวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นมีชื่อว่า Geohealth-Emergency Operations Center (G-EOC) เป็นเว็บแอปพลิเคชันศูนย์บัญชาการเหตุการณ์ตอบสนองภัยพิบัติ ประกอบด้วย 1) การออกแบบเว็บแอปพลิเคชันศูนย์บัญชาการเหตุการณ์ 2) การออกแบบ UX/UI สำหรับเว็บแอปพลิเคชันจัดการภัยพิบัติ 3) ระบบการรองรับข้อมูลขนาดใหญ่เพื่อนำมาวิเคราะห์ 4) ฟีเจอร์อื่น ๆ ที่มีเพื่อให้ระบบมีความครบถ้วนสมบูรณ์ และ 5) ระบบ Geohealth ทำงานสนับสนุนระบบศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉิน ผลของการประเมินการใช้ประโยชน์นวัตกรรม G-EOC จากทั้งสองกลุ่มตัวอย่างพบว่า ทุกด้านมีประโยชน์มาก (M = 3.87 - 4.80) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายระดับเขตสุขภาพ คือ 1) บูรณาการ G-EOC กับการวางแผนตอบสนองเหตุฉุกเฉินและการเยี่ยมบ้าน โดยจัดทำแผนที่ชุมชนเสี่ยงและพื้นที่เข้าถึงบริการสุขภาพจำกัด เพื่อกำหนดเป้าหมายการเยี่ยมบ้านทั้งภาวะปกติและหลังภัยพิบัติ และ 2) กำหนดตัวชี้วัดและกลไกการติดตามประเมินผลเพื่อวัดผลสัมฤทธิ์และปรับปรุงการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง