การปรับเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรมแบบความเข้มข้นต่ำ (LiCBT) สำหรับการสร้างเสริมสุขภาพในกลุ่มนักศึกษามหาวิทยาลัย ในประเทศไทย: การศึกษาประสิทธิผลของการนำผลวิจัยไปสู่การปฏิบัติ

Abstract

การสร้างเสริมสุขภาพจิตในนักศึกษามหาวิทยาลัยเป็นประเด็นสำคัญของระบบสุขภาพไทย เนื่องจากนักศึกษาเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพจิต ขณะที่การเข้าถึงบริการสุขภาพจิตยังมีข้อจำกัดด้านทรัพยากรและบุคลากร การปรับเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรมแบบความเข้มข้นต่ำ (Low-Intensity Cognitive Behavioral Therapy: LiCBT) เป็นแนวทางที่มีศักยภาพในการส่งเสริมสุขภาพจิตในระดับประชากร งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลและกระบวนการนำ LiCBT ไปใช้ในระบบการสร้างเสริมสุขภาพนักศึกษามหาวิทยาลัยของประเทศไทย การวิจัยใช้รูปแบบการศึกษาวิจัยเชิงประสิทธิผลควบคู่การนำไปปฏิบัติ (Effectiveness-Implementation Hybrid Study) โดยดำเนินงานร่วมกับมหาวิทยาลัยเครือข่าย ผ่านการพัฒนาทีมขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง (Change Agent) การฝึกอบรมผู้ช่วยการปรับเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรมแบบความเข้มข้นต่ำ (LiCBT Helper) และการดำเนินโปรแกรม LiCBT สำหรับนักศึกษาในรูปแบบชั้นเรียนแบบผสมผสาน (Hybrid Classroom-Based LiCBT Program) เก็บรวบรวมข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพเพื่อประเมินผลลัพธ์ด้านประสิทธิผลและผลลัพธ์ด้านการนำไปใช้ ผลการวิจัยพบว่า โปรแกรม LiCBT สามารถนำไปใช้ในบริบทมหาวิทยาลัยไทยได้จริง ได้รับการยอมรับจากผู้บริหาร อาจารย์ ผู้ดำเนินโปรแกรม และนักศึกษา มีความเป็นไปได้ในการดำเนินงานภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่ และสามารถบูรณาการเข้าสู่ระบบกิจกรรมนักศึกษาและระบบการสร้างเสริมสุขภาพของมหาวิทยาลัยได้ ผลลัพธ์ด้านประสิทธิผลแสดงให้เห็นแนวโน้มการพัฒนาสุขภาวะทางจิต ทักษะการจัดการอารมณ์ และทักษะการปรับเปลี่ยนความคิดของนักศึกษา ขณะที่ผลลัพธ์ด้านการนำไปใช้สะท้อนให้เห็นถึงปัจจัยสำคัญที่เอื้อต่อความสำเร็จ ได้แก่ การสนับสนุนจากผู้บริหาร การมีทีมขับเคลื่อนภายในมหาวิทยาลัย การพัฒนาศักยภาพบุคลากร และการออกแบบโปรแกรมที่สอดคล้องกับบริบทของนักศึกษา องค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษานำไปสู่การพัฒนาต้นแบบการสร้างเสริมสุขภาพจิตนักศึกษาในมหาวิทยาลัย (University Mental Health Promotion Model) รูปแบบการพัฒนาทีม Change Agent และ LiCBT Helper ตลอดจนแนวทางบริการสุขภาพจิตแบบความเข้มข้นต่ำที่สามารถขยายผลได้ในบริบทของสถาบันอุดมศึกษาไทย ผลการศึกษามีความสำคัญต่อการพัฒนานโยบายและระบบบริการสุขภาพจิตนักศึกษาและสนับสนุนการพัฒนาระบบสุขภาพจิตเชิงป้องกันของประเทศในระยะยาว