บทคัดย่อ
หลังสถานการณ์โควิด-19 ในหลายประเทศทั่วโลกรวมถึงประเทศไทย ได้มีการเตรียมความพร้อมรับมือโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ ด้วยการพัฒนารูปแบบ กลไก กระบวนการและแนวปฏิบัติในการจัดการระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินให้เหมาะสมอย่างมีคุณภาพ อย่างไรก็ตาม รถพยาบาลหรือรถฉุกเฉินที่ใช้กันอยู่ทั่วไปในประเทศในปัจจุบันนั้น ส่วนใหญ่ไม่ได้รับการออกแบบให้โครงสร้างของตัวรถและห้องโดยสารมีความปลอดภัยเพียงพอสำหรับผู้ป่วยและผู้ปฏิบัติหน้าที่ที่กำลังช่วยเหลือผู้ป่วย กรณีที่เกิดอุบัติเหตุที่ทำให้โครงสร้างของรถพยาบาลเกิดความเสียหายอย่างรุนแรงนั้น ผู้โดยสารมีโอกาสสูงที่จะบาดเจ็บหรือเสียชีวิต ซึ่งแม้ว่าจำนวนอุบัติเหตุจะไม่สูงนัก แต่ความรุนแรงแต่ละครั้ง ก็นำมาซึ่งความสูญเสียบุคลากรทางการแพทย์ที่มีความสามารถ รวมถึงชีวิตผู้ป่วยด้วย ส่วนระบบการแจ้งเหตุรวมถึง Tele-EMS ทั้งในด้านการแจ้งเหตุ ติดตามสถานะ รวมถึงระบบแพทย์อำนวยการ ก็ยังมีข้อจำกัดในการใช้งานจริงหลายประการ เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าวโดยองค์รวม โครงการนี้จึงมีวัตถุประสงค์หลัก ได้แก่ การพัฒนาต่อยอดต้นแบบรถบริการการแพทย์ฉุกเฉินรองรับโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ ด้วยแพลตฟอร์มเทคโนโลยี 3 แพลตฟอร์ม ได้แก่ (1) แพลตฟอร์มเทคโนโลยีการออกแบบโครงสร้างตัวถังและชุดยึดเครื่องมือแพทย์ของรถฉุกเฉินให้มีความแข็งแรงตามมาตรฐานระดับสากล ได้แก่ มาตรฐาน AMD Standard 001 - Ambulance body structure static load test และ SAE J3057 - Ambulance modular body evaluation-quasi-static loading และ EN 1789 - Medical vehicles and their equipment ตามลำดับ (2) แพลตฟอร์มเทคโนโลยีระบบจัดการอากาศภายในรถให้รองรับโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ ได้แก่ ระบบสร้างความดันลบ และอุปกรณ์แยกผู้ป่วยที่ได้มาตรฐาน ISO 14644 (3) แพลตฟอร์มดิจิทัลระบบรับแจ้งฉุกเฉิน ที่เพิ่มประสิทธิภาพในขั้นตอนการรับแจ้งเหตุ บันทึกเหตุการณ์ จากเครื่องมือต่าง ๆ ได้แก่ กล้องติดตามตัว กล้องบนรถ สัญญาณชีพ รวมไปถึงขั้นตอนการกรอกแบบรายงานปฏิบัติการแพทย์ฉุกเฉิน (Prehospital Care Record Form) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการการแพทย์ฉุกเฉิน โดยทำการพัฒนาต้นแบบรถบริการการแพทย์ฉุกเฉินรองรับโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ และทดสอบตามมาตรฐานที่ผ่านการจำลองความแข็งแรง (Simulation) และทำการทดสอบต้นแบบที่แท่นทดสอบที่พัฒนาหรือปรับปรุงโดยคณะวิจัยร่วมกับสถาบันยานยนต์ จากนั้นจึงได้ดำเนินการทดสอบการใช้งานจริงของแพลตฟอร์มเทคโนโลยีที่พัฒนา โดยตัวแทนหน่วยงานเวชศาสตร์ฉุกเฉิน ได้แก่ หน่วยปฏิบัติการฉุกเฉินการแพทย์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ผลการดำเนินงาน มีประชาชนที่ได้ใช้ประโยชน์จากขั้นตอนการรับแจ้งเหตุจนถึงการเข้ารักษาพยาบาลมากกว่า 630 ราย อีกทั้งได้จัดทำข้อเสนอแนวปฏิบัติ (Guideline) และโครงสร้างต้นทุน (Cost structure) เสนอแก่สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) เพื่อเตรียมความพร้อมในการขยายผลแพลตฟอร์มเทคโนโลยี ไปยังหน่วยงานอื่น ๆ ได้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับจังหวัด เพื่อเชื่อมโยงสู่การยกระดับนโยบายสาธารณสุขเชิงปฏิบัติ เป็นระบบดิจิทัลสุขภาพแห่งชาติ (National Telehealth Platform) ที่มีการเชื่อมโยงกับฐานข้อมูล Health Data Lake ของกระทรวงสาธารณสุข เพื่อรองรับบริการ Tele-EMS ในอนาคตต่อไป
บทคัดย่อ
Following the COVID-19 pandemic, many countries, including Thailand, have enhanced their
preparedness for emerging infectious diseases by developing new models, mechanisms, processes, and best
practices for high-quality emergency medical service (EMS) systems. However, most ambulances currently
in use in Thailand have not been structurally designed to ensure sufficient safety for both patients and
medical personnel during emergency operations. In the event of a severe accident that compromises the
ambulance structure, there is a high risk of serious injury or fatality among occupants. Although the frequency
of such incidents is relatively low, their severity results in significant losses, including the lives of skilled
medical professionals and patients. Moreover, the current emergency notification and Tele-EMS systems
still face multiple practical limitations in incident reporting, case monitoring, and physician supervision.
To address these challenges comprehensively, this project aims to develop an advanced
prototype of an emergency medical service vehicle equipped to handle emerging infectious diseases,
through the integration of three key technology platforms:
(1) Structural and equipment-mounting technology platform, ensuring that the ambulance
body and medical equipment mounts meet international safety standards—AMD Standard
001 (Ambulance body structure static load test), SAE J3057 (Ambulance modular body
evaluation—quasi-static loading), and EN 1789 (Medical vehicles and their equipment).
(2) Air-management technology platform, providing negative-pressure systems and patient
isolation equipment compliant with ISO 14644 standards, to prevent airborne transmission
of infectious diseases.
(3) Digital emergency communication platform, enhancing the efficiency of incident reporting,
data recording (via body cameras, in-vehicle cameras, and vital-sign devices), and digital
prehospital care documentation (Prehospital Care Record Form).
The prototype vehicle was developed and tested using structural simulation and bench testing in
collaboration with the Thailand Automotive Institute. Field testing of the integrated technology platforms
was conducted by the Emergency Medicine Operation Unit, Faculty of Medicine, Ramathibodi Hospital,
Mahidol University.
The implementation benefited over 630 patients through improved emergency response and
treatment processes. In addition, the project produced operational guidelines and a cost-structure
framework submitted to the National Institute for Emergency Medicine (NIEM) to support the future
expansion of these technology platforms to provincial local administrative organizations. This initiative
contributes to the establishment of a National Telehealth Platform, integrated with the Ministry of Public
Health’s Health Data Lake, to strengthen Thailand’s digital health infrastructure and enhance readiness for
future Tele-EMS operations.
