รูปแบบธุรกิจร้านยาสำหรับเภสัชกรในระบบสุขภาพของประเทศ และแนวทางการบริหารให้เกิดคุณค่าการบริการ

Abstract

เภสัชกรรมชุมชนหรือร้านยาเป็นสถานประกอบการที่ให้บริการยาและสุขภาพเบื้องต้นในชุมชนของประเทศ มีบทบาทหน้าที่สำคัญในการอำนวยการให้ประชาชนสามารถเข้าถึงยาที่ต้องการและได้รับความปลอดภัยจากการใช้ยา การให้คำแนะนำและการจัดการปัญหาด้านสุขภาพปฐมภูมิแก่ชุมชน ร้านยายังมีศักยภาพเป็นกลไกสำคัญทางสาธารณสุขของประเทศในการสร้างคุณค่าการบริการสุขภาพให้แก่ประชาชนในอีกหลายลักษณะตามการพัฒนาวิทยาการทางการแพทย์ การเปลี่ยนแปลงของระบบสุขภาพและบริบทสังคม โดยเฉพาะร้านยาที่มีเภสัชกรเป็นผู้ประกอบการและปฏิบัติวิชาชีพต่อความต้องการบริการสุขภาพในชุมชนโดยตรง กำลังเป็นที่ต้องการตามนโยบายการบริการสาธารณสุขของภาครัฐ เนื่องจากความสำคัญของร้านยาในการสนับสนุนให้ประชาชนเข้าถึงการบริการสุขภาพเบื้องต้นที่จำเป็นผ่านช่องทางใกล้บ้านที่สะดวกรวดเร็วทันต่อเหตุการณ์ เพื่อลดภาระการดูแลความเจ็บป่วยของประชาชนและโรงพยาบาล อย่างไรก็ตามการดำเนินภารกิจของร้านยาในการบริการสุขภาพให้แก่ชุมชนเป็นการดำเนินการแบบธุรกิจโดยภาคเอกชนที่ต้องอาศัยองค์ประกอบด้านรายได้เพื่อมาสนับสนุนให้สามารถดำเนินกิจการไปได้ด้วยตนเอง จึงเป็นที่มาของโครงการวิจัยเพื่อออกแบบธุรกิจร้านยาสำหรับเภสัชกรที่สร้างคุณค่าให้เป็นแนวทางการประกอบธุรกิจแก่เภสัชกรในการบริการสุขภาพที่พึงประสงค์ของประเทศ และได้รับทุนสนับสนุนการวิจัยจากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ในปี พ.ศ. 2567 ผลการวิจัยพบว่ารูปแบบธุรกิจร้านยาสามารถสร้างคุณค่าบริการสุขภาพที่พึงประสงค์และมีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ เหมาะสำหรับเภสัชกรที่กำลังดำเนินกิจการร้านยาและต้องการพัฒนาคุณลักษณะการบริการให้สร้างคุณค่า รวมถึงเภสัชกรที่ต้องการเข้าสู่การประกอบวิชาชีพร้านยา สามารถพิจารณาเป็นทางเลือกนำไปใช้เป็นรูปแบบการดำเนินธุรกิจ จำนวน 4 รูปแบบ ดังนี้ รูปแบบที่ 1 รูปแบบร้านยาแบบพื้นฐานสำหรับเภสัชกร เป็นรูปแบบที่มีคุณลักษณะของคุณค่าการบริการที่เน้นการเป็นที่พึ่งด้านยาและเวชภัณฑ์เมื่อจำเป็นของชุมชน รูปแบบที่ 2 รูปแบบร้านยาเครือข่ายระบบสุขภาพช่วยอำนวยการให้ชุมชนมีความสะดวกรวดเร็วในการเข้าถึงได้อย่างมีประสิทธิภาพและสนับสนุนให้ร้านยาได้รับความสนใจจากผู้รับบริการเพิ่มขึ้น รูปแบบที่ 3 รูปแบบร้านยาเชี่ยวชาญสุขภาพเฉพาะทาง เหมาะสำหรับเภสัชกรสมรรถนะทางวิชาชีพระดับเชี่ยวชาญเฉพาะทางนำมาสร้างคุณค่าการบริการ และรูปแบบที่ 4 รูปแบบร้านยานวัตกรรมบริการ ที่มีคุณลักษณะธุรกิจการใช้นวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์สุขภาพและความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเพิ่มคุณภาพการบริการเฉพาะบุคคล ทั้งนี้มีข้อเสนอแนะสำหรับเภสัชกรผู้สนใจมีวิธีประเมินความพร้อม และพัฒนาตนเองเพื่อลงมือพัฒนากิจการร้านยาอย่างมีประสิทธิผล