บทคัดย่อ
ภาวะกระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในประเทศไทย และสัมพันธ์กับอัตราการเสียชีวิต การสูญเสียความสามารถในการดำเนินชีวิต และภาระต่อครอบครัวและระบบสุขภาพ แม้ว่าจะมีนโยบายส่งเสริมการผ่าตัดอย่างรวดเร็วและการดูแลแบบสหสาขาวิชาชีพ แต่ยังพบข้อจํากัดด้านการเข้าถึงบริการ ความครอบคลุมของการผ่าตัด และความต่อเนื่องของการดูแล รวมถึงกลไกการจ่ายค่าตอบแทนที่ยังไม่เชื่อมโยงกับผลลัพธ์สุขภาพอย่างชัดเจน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยกระดูกสะโพกหักแบบมุ่งเน้นคุณค่าและกลไกการจ่ายค่าตอบแทนที่เหมาะสม การศึกษานี้ใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน โดยการศึกษาเชิงคุณภาพประกอบด้วยการอภิปรายกลุ่มและการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้บริการทางการแพทย์ 34 คน และผู้ป่วย ญาติ หรือผู้ดูแล 31 คน จากสถานพยาบาลใน 4 ภูมิภาค คัดเลือกด้วยวิธี purposive และ snowball sampling นอกจากนี้ มีการอภิปรายกลุ่มผู้ให้บริการในเขตสุขภาพที่ 1 ที่มีประสบการณ์การเบิกจ่ายค่าตอบแทนเพิ่มเติม การศึกษาเชิงปริมาณประกอบด้วยการสํารวจสถานพยาบาลเกี่ยวกับการให้บริการแบบครบวงจร และการวิเคราะห์ข้อมูลการเข้ารับบริการผู้ป่วยกระดูกสะโพกหักจากฐานข้อมูลระดับประเทศ ระหว่างปี พ.ศ. 2563–2567 ผลการศึกษาพบว่า อัตราการผ่าตัดในประเทศไทยยังอยู่ในระดับจํากัด (ร้อยละ 70) โดยผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดมีอัตราการเสียชีวิตภายใน 3 เดือนตํ่ากว่าผู้ที่ไม่ได้รับการผ่าตัดถึง 3.7 เท่า ปัจจัยสำคัญที่เป็นอุปสรรค ได้แก่ ความไม่ชัดเจนของนโยบายระดับประเทศ การสื่อสารและการกำกับติดตามที่ไม่ต่อเนื่อง การตัดสินใจของผู้ป่วยและญาติที่มีความกังวลต่อความเสี่ยงของการผ่าตัด ระบบส่งต่อที่ยังไม่มีประสิทธิภาพ และข้อจํากัดของการดูแลต่อเนื่องหลังออกจากโรงพยาบาล นอกจากนี้ โครงสร้างค่าตอบแทนในปัจจุบันยังไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริง ส่งผลต่อศักยภาพของสถานพยาบาลในการให้บริการ ขณะที่มาตรการจูงใจทางการเงินมีความสัมพันธ์กับการลดการเสียชีวิตระยะสั้น แต่ยังไม่ส่งผลต่อผลลัพธ์ระยะยาวอย่างมีนัยสําคัญ ข้อเสนอเชิงนโยบายเน้นการกำหนดตัวชี้วัดและการสื่อสารนโยบายระดับประเทศที่ชัดเจน การพัฒนาระบบส่งต่อและการดูแลแบบครบวงจร การเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของผู้ป่วยและชุมชน และการพัฒนากลไกการจ่ายค่าตอบแทนแบบมุ่งเน้นคุณค่าที่เชื่อมโยงกับผลลัพธ์สุขภาพในทุกระยะของการดูแล เพื่อยกระดับคุณภาพบริการและผลลัพธ์สุขภาพของผู้ป่วยอย่างยั่งยืน
บทคัดย่อ
Background:
Hip fracture among older adults is a growing public health challenge in Thailand, associated
with high mortality, loss of functional independence, and substantial health system burden.
Despite national efforts to promote early surgery and multidisciplinary care, gaps remain in access,
continuity of care, and alignment of provider payment with health outcomes. This study aimed
to generate policy recommendations for value-based hip fracture care and appropriate provider
payment mechanisms.
Methods:
A mixed-methods study was conducted. The qualitative component included focus group
discussions and in-depth interviews with healthcare providers (n=34) and patients, caregivers, or
relatives (n=31) from hospitals across four regions, selected using purposive and snowball
sampling. Additional focus groups were conducted with providers experienced in financial
incentive schemes in Health Region 1. The quantitative component comprised (1) a structured
survey of hospitals assessing comprehensive care capacity, and (2) analysis of national
administrative data on hip fracture service utilization from 12 health regions between 2020 and
2024.
Results:
The national hip fracture surgery rate remained suboptimal (approximately 70%). Patients
undergoing surgery had a 3.7-fold lower 3-month mortality compared with those not receiving
surgery. Key barriers included unclear national policy direction, inconsistent communication and
monitoring, patient and family concerns regarding surgical risks and long-term care burden,
inefficient referral systems, and limited access to post-acute and continuous care. Current
payment structures were misaligned with actual costs, constraining hospitals' capacity for surgical
and multidisciplinary services. Financial incentives at the hospital level were associated with
reduced short-term mortality but showed limited impact on longer-term outcomes, such as
readmissions or recurrent fractures. The absence of integrated performance indicators, linked data
systems, and outcome-based payment mechanisms hindered the transition toward value-based
care.
Conclusions:
Strengthening hip fracture care in Thailand requires clearer national policy signals, improved
referral and integrated care pathways, and enhanced patient engagement. A value-based payment
model linked to outcomes across the continuum of care, spanning primary prevention, acute
care, and rehabilitation, is essential to improve both short- and long-term outcomes.
Complementary system reforms, including standardized clinical pathways, data integration, and
community-based support, are critical to ensure sustainable and equitable service delivery.
