บทคัดย่อ
แอปพลิเคชันคุณลูกเป็น mHealth ที่ช่วยผู้ดูแลเด็กมีบทบาทในการเฝ้าระวัง ประเมินติดตาม ส่งเสริมการเจริญเติบโตและกระตุ้นพัฒนาการของเด็กเองได้ที่บ้าน รวมถึงใช้เป็นสื่อในการพูดคุยกับบุคลากรทางด้านสาธารณสุขด้วย ตั้งแต่ พ.ศ. 2556 คณะนักวิจัยได้วิจัยและพัฒนาเว็บแอปพลิเคชันโมไบล์แอปพลิเคชันคุณลูก (KhunLook) สำหรับผู้ปกครองและผู้ดูแลเด็กเพื่อใช้ในการส่งเสริมให้เด็กมีสุขภาพและพัฒนาการเหมาะสมตามวัย และลดความเสี่ยงต่อการมีพัฒนาการที่ล่าช้า โดยช่วยประเมินและบันทึกสุขภาพและมีข้อมูลส่งเสริมสุขภาพที่สอดคล้องกับการส่งเสริมสุขภาพเด็กตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดาและหลังคลอดจนถึงอายุ 18 ปี ตามแนวทางของราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทยและกระทรวงสาธารณสุข จากการศึกษาพบว่าแอปพลิเคชันคุณลูกเป็นที่ยอมรับทั้งด้านเนื้อหาและความง่ายในการใช้งาน และมีผลตอบแทนทางสังคมคุ้มค่า Social Return on Investment (SROI) ได้ 8.9-11.6 มียอดการดาวน์โหลดมากกว่า 550,000 ครั้ง แพลตฟอร์มแอปพลิเคชันคุณลูกสำหรับการวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพ โดยประชาชนที่สนใจในการติดตามสุขภาพของลูกได้มีการบันทึกและให้ความยินยอมและอนุญาตให้นําข้อมูลไปใช้ประมวลผลสถานะทางสุขภาพ มีผู้ใช้เฉลี่ย ประมาณ 11,000 คนต่อเดือน และเป็นเทคโนโลยีที่ scale up รองรับผู้ใช้ได้จำนวนมาก แอปพลิเคชันคุณลูกจึงเป็น platform ที่เหมาะสมที่จะนํามาต่อยอดพัฒนาส่วนของพัฒนาการเด็ก วัตถุประสงค์: คณะผู้วิจัยต้องการพัฒนาแอปพลิเคชันคุณลูกด้านพัฒนาการเด็กและพัฒนาต้นแบบการใช้แอปพลิเคชันคุณลูกในสถานบริการสาธารณสุขเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการส่งเสริมและติดตามพัฒนาการเด็กปฐมวัย ดำเนินการระหว่าง เดือนกันยายน พ.ศ. 2567 - พฤษภาคม พ.ศ. 2569 ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเข้ารับบริการและการกระตุ้นพัฒนาการของเด็ก ได้แก่ การไม่มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับพัฒนาการเด็กโดยมีผู้ปกครองที่ไม่มีความรู้ความเข้าใจมักจะเปรียบเทียบความสามารถบุตรหลานกับเด็กคนอื่นที่เคยพบเจอ หากทำได้ในระดับใกล้กันก็จะเชื่อว่าบุตรหลานของตนเองพัฒนาการสมวัย หรือเชื่อว่าหากโตขึ้นพัฒนาการที่ล่าช้าก็จะดีขึ้นตามวัย ความรู้สึกว่าโดนตําหนิเมื่อได้รับการคัดกรองแล้วพบว่าเด็กมีความล่าช้า ทำให้ผู้ดูแลรู้สึกแย่และไม่อยากกลับมาตามนัด การไม่มีเวลาในการพามาตามนัด การจดจําวันนัดไม่ได้ ปัญหาการเดินทางไปยังสถานที่ที่มีบริการ การสัมภาษณ์เชิงลึก (individual in-depth interview) และใช้วิเคราะห์แก่นสาร (thematic analysis) เพื่อค้นหารูปแบบของความหมายในข้อมูล ให้เกิดความเข้าใจถึงปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อการเข้ารับบริการและการติดตามกระตุ้นพัฒนาการของเด็กในบริบทของไทย ในมุมมองของผู้ดูแลเด็กและบุคลากรสาธารณสุขที่ดูแลเด็กที่สงสัยพัฒนาการล่าช้าหรือพัฒนาการล่าช้าหรือพัฒนาการไม่สมวัย โครงการได้ศึกษาในอาสาสมัคร จำนวน 20 คน พบว่ายังมีปัจจัยภายในสำคัญที่ทำให้ยังไม่ตัดสินใจพาเด็กมาตรวจ ได้แก่ การทำใจยอมรับว่าเด็กมีพัฒนาการช้า รวมถึงการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาและสมดุลของภารกิจอื่น ๆ ในชีวิต การออกแบบแอปพลิเคชันคุณลูกส่วนพัฒนาการช่วยเติมเต็มช่องว่างของการเข้าไม่ถึงและไม่เข้าถึงบริการ ได้แก่ การเป็นแหล่งความรู้ที่เชื่อถือได้โดยมีเครื่องมือ Developmental Surveillance and Promotion Manual (DSPM) Developmental Assessment for Intervention Manual (DAIM) และ Thai Early Development Assessment for Intervention (TEDA4I) ฉบับย่อที่ได้รับการคัดเลือกและประเมินเนื้อหาแล้วพร้อมภาพและวิดีโอวิธีการฝึก ปรับเนื้อหาให้เสริมสร้างกําลังใจร่วมฉลองความสำเร็จในการใส่ใจพัฒนาการลูก ซึ่งมาพร้อมกับจุดเด่นของ mHealth คือความสะดวกสบายพกพาเข้าถึงง่ายจากทุกที่ เสริมศักยภาพของผู้ใช้แอปพลิเคชัน ลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงข้อมูล โครงการจึงได้ปรับการใช้งานใน feature ต่าง ๆ ให้สมบูรณ์ขึ้น โดยมี tutorials ปรับเมนูบันทึกพัฒนาการตามวัย (DSPM และ DAIM) ฝึกเพิ่มเติม (TEDA4I) ทำให้สามารถเข้าและบันทึกข้อมูลพัฒนาการที่ช่วยส่งเสริมแรงจูงใจในการประเมินและบันทึกพัฒนาการ ระบบเช็คอินประจำวัน (daily check-in) ระบบบันทึกพัฒนาการต่อเนื่อง (streak) ระบบเหรียญรางวัล (badge) หน้ารวมรางวัล หน้าปฏิทินประวัติการบันทึกและประเมินพัฒนาการ หน้าค้นหาผู้เชี่ยวชาญ และระบบแจ้งเตือนอัตโนมัติรายวัน เพื่อช่วยเติมเต็มช่องว่างที่สามารถทำได้ในบทบาทของแอปพลิเคชัน โดยสรุปแอปพลิเคชันคุณลูกมีความน่าเชื่อถือ เหมาะสมทันสมัย ใช้และเข้าใจได้ง่าย เป็นที่พอใจของผู้ใช้ที่เป็นผู้ดูแลเด็กและเป็นเครื่องมือที่เป็นทางเลือกที่ช่วยลดภาระของบุคลากรสาธารณสุข และช่วยลดอัตราการไม่มาติดตามนัดลง ร้อยละ 60.9 แอปพลิเคชันคุณลูกจึงมีความเหมาะสมที่จะใช้ร่วมกับคู่มือพัฒนาการหรือเป็นตัวเลือกทดแทนที่มีศักยภาพในการขยายผลไปสู่การใช้งานในวงกว้าง สอดรับกับนโยบายการดูแลสุขภาพดิจิทัล และลดช่องว่างการเข้าถึงข้อมูลพัฒนาการเด็ก
บทคัดย่อ
KhunLook mobile application (KhunLook app) is a mHealth tool that empowers caregivers
to actively monitor, assess, track, and promote child growth and developmental stimulation
directly at home. Furthermore, it functions as an effective communication medium for
engaging and consulting with healthcare professionals. Since 2013, the research team had
developed a web and mobile versions of KhunLook app tailored for parents and caregivers.
The platform promotes age-appropriate child health and development while mitigating the
risk of developmental delays. It facilitates health assessment and recording, providing
guidance aligned with the Royal College of Pediatricians of Thailand and the Ministry of Public
Health, covering prenatal care through to age 18 years. Studies demonstrate that KhunLook
application is highly accepted for both its content and user-friendliness, yielding a Social
Return on Investment (SROI) of 8.9-11.6, with over 550,000 downloads. KhunLook Platform
allows for analysis of health data, it averages approximately 11,000 monthly users, with
scalable technology capable of supporting a massive user base. Consequently, the KhunLook
application serves as an ideal platform for further expansion in child development modules.
Objectives
We aim to enhance the child development feature of KhunLook app, develop a prototype
for integraiton of KhunLook app usage into health care facilities, and evaluate its effectiveness.
Methods : This study was carried out during September 2024-May 2026
Results : Literature review showed that factors that influence underutilization of child development
services are: the lack of caregiver knowledge and understanding of child development.
Caregivers frequently compare their child with the development of other children and it
the milestones are similar they will think that their child has normal development. Parents
also report feeling criticized upon positive development screening which cause caregivers
to feel distressed and reluctant to return for follow-up appointments. Other significant
barriers include a lack of time to attend scheduled visits, difficulty remembering
appointment dates, and transportation challenges in accessing service facilities.
A qualitative study using individual in-depth interviews and thematic analysis was
conducted to identify recurring patterns of meaning within the data. This approach aimed
to gain a comprehensive understanding of the factors influencing service utilization and
follow-up developmental stimulation for children within the Thai context. The study
explored these dynamics from the perspectives of 10 caregivers and 10 healthcare
providers (HCPs) who provide care to children with suspected delays or confirmed
developmental delays. We found that beyond external factors, there are critical internal
factors that deter caregivers from bringing their children in for developmental services.
Foremost among these is the emotional difficulty of accepting a child’s developmental
delays; such a diagnosis is often perceived as 'bad news' that feels ambiguous, non-urgent,
and could be safely deferred. This hesitation is further compounded by pervasive deepseated family and community beliefs that minimize the issue, many relying on the
assumption that the child will naturally outgrow the condition. Additionally, caregivers
frequently grapple with prioritization and balancing competing responsibilities—all
occurring despite the profound dedication and efforts of healthcare personnel.
The design of KhunLook development module aim to addresses these multiple gaps. It
serves as a source of trusted knowledge, featuring condensed content-validated versions of
the DSPM, DAIM, and TEDA4I development tools, with instructional illustrations and video
guides. The content is tailored to offer positive reinforcement, encouraging caregivers to
actively engage in their child’s development. KhunLook app is amplified by the core strengths
of mHealth—convenience, portability, user empowerment and universal accessibility—
thereby reducing inequities in information access and optimizing workflows. Consequently,
the project has included features to enhance functional completeness, including: tutorials,
development logs for “milestones” (DSPM and DAIM) “targeted developmental exercises”
(TEDA4I) enabling accessible data entry and child development logging, designed to actively
incentivize and motivate caregivers throughout the screening and recording process with daily
check-ins, streaks and badges achievement page, a development history calendar log screen,
a specialist directory, and an automated daily push notification system.
KhunLook app was found to be credible, relevant, modern, user-friendy, and easy to
comprehend. It yields excellent satisfaction rates among caregivers while serving as an
effective alternative tool that alleviates the workload of public health personnel. KhunLook
app is well-suited to supplement DSPM DAIM and TEDA4I developmental manuals and
could be a viable substitute with the potential for scaled, nationwide adoption. This
alignment directly supports digital healthcare policies and successfully bridges the gap in
early childhood development information access and care.
