ความสัมพันธ์ของชนิดของ Human Leukocyte Antigen (HLA) กับการเกิดกล้ามเนื้ออักเสบจากภูมิคุ้มกันจากยาไขมันกลุ่ม Statin

Abstract

ยาลดไขมันในกลุ่ม statin เป็นกลุ่มยาสำคัญที่ใช้อย่างแพร่หลาย การใช้ยาดังกล่าวอาจเกิดผลข้างเคียงกับกล้ามเนื้อโดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ self-limited statin associated muscle problems ซึ่งอาการและ/หรือความผิดปกติของค่า creatine kinase ในเลือดดีขึ้นเองหลังหยุดยา และกลุ่มที่ statin กระตุ้นให้เกิดขบวนการอักเสบของกล้ามเนื้อจากภูมิคุ้มกัน (statin induced necrotizing autoimmune myopathy (SINAM)) ซึ่งผู้ป่วยยังอ่อนแรงแม้หยุดยากว่า 2-3 เดือน การรักษาต้องให้ยากดภูมิหลายชนิดเป็นเวลานาน ในต่างประเทศโดยเฉพาะประเทศสหรัฐอเมริกา ศึกษาผู้ป่วยกล้ามเนื้ออักเสบ anti-HMGCR autoimmune myopathy ซึ่งเกิดทั้งในผู้ใช้ยาไขมันกลุ่ม statin และผู้ที่ไม่ได้กินยา (statin naïve) พบ HLA-DRB1*11:01 ในผู้ป่วยกลุ่มนี้มากถึง 70% เป็นที่น่าสนใจว่าการศึกษาในประเทศญี่ปุ่นซึ่งมีการวิเคราะห์แยกกลุ่ม anti-HMGCR autoimmune myopathy และ statin induced autoimmune myopathy กลับพบความสัมพันธ์ของ HLA DRB1*08:03 กับ SINAM จากการทบทวนวรรณกรรมยังไม่มีการศึกษาถึงความสัมพันธ์ดังกล่าวในประเทศไทย และการศึกษายีนดังกล่าวในกลุ่มโรค autoimmune myopathy ที่มีความสัมพันธ์กับการใช้ยาในกลุ่ม statin โดยเฉพาะ ยิ่งมีน้อยมาก วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ (association) ของ HLA-DRB1 alleles กับ statin induced necrotizing autoimmune myopathy ในกลุ่มประชากรไทย วิธีการศึกษา : cross sectional study โดยเปรียบเทียบ HLA-DRB1 alleles จากการตรวจโดยวิธี high resolution genotyping ระหว่าง กลุ่มผู้ป่วย SINAM กับผู้ที่ได้รับ statin แต่ไม่มีโรคกล้ามเนื้อหรือมี self-limited statin associated muscle problems ผลการศึกษา : มีผู้เข้าร่วมโครงการ 43 ราย คัดออก 2 ราย วิเคราะห์ข้อมูลจากผู้ป่วย 41 ราย ซึ่งแบ่งเป็นกลุ่ม SINAM จำนวน 9 ราย กลุ่มควบคุม (non-immune mediated) 32 ราย พบว่า ไม่มีความแตกต่างระหว่างเพศ อายุ และ body mass index ระหว่างทั้งสองกลุ่ม พบ HLA-DRB1*11:01 carriers 6 ราย หรือเท่ากับ 66.7% แต่ในกลุ่มควบคุมพบเพียง 2 ราย (6.3%) (P<0.001, odds ratio 25.66) HLA-DRB1 alleles อื่น ๆ ที่พบในผู้ป่วยกลุ่ม SINAM ได้แก่ HLA-DRB1*12:02, HLA-DRB1*13:12, HLA-DRB1*07:01, HLA-DRB1*10:01, HLA DRB1*-0803, HLA-DRB1*09:01, HLA-DRB1*15:01, HLA-DRB1*15:02, HLA-DRB1*14:04 ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุมแล้วไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ในการศึกษานี้พบผู้ป่วย 3 รายที่เป็น self-limited statin side effect (non-immune mediated) แต่ตรวจพบ anti-HMGCR antibody สรุปผลการศึกษา : HLA-DRB1*11:01 สัมพันธ์กับการเกิด statin induce necrotizing autoimmune myopathy ในคนไทยเช่นเดียวกับการศึกษาในชาวต่างชาติ อย่างไรก็ตามเนื่องจากกลุ่มตัวอย่างมีจำนวนน้อย ความสัมพันธ์ที่พบในการวิจัยนี้ จำเป็นต้องมีการยืนยันความสัมพันธ์ในงานวิจัยอื่นในอนาคตต่อไป นอกจากนี้การใช้ anti-HMGCR antibody ในการวินิจฉัย SINAM ควรพิจารณาอาการ อาการแสดงทางคลินิกและการตรวจเพิ่มเติมอื่น ๆ ร่วมด้วยเสมอ