บทเรียนจากความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก (TPP): ผลกระทบต่อการควบคุมยาสูบของไทย

Abstract

ความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิก หรือ Trans-Pacific Partnership Agreement หรือ (TPP) เป็นความตกลงการค้าและการลงทุนระดับภูมิภาครูปแบบใหม่ที่มีเนื้อหาซับซ้อนและครอบคลุมมากกว่าความตกลงขององค์การการค้าโลก จนอาจเปิดโอกาสให้อุตสาหกรรมยาสูบหรือบริษัทบุหรี่ข้ามชาติ สามารถเข้ามาแทรกแซงการกำหนดนโยบายและกฎหมายควบคุมยาสูบของรัฐภาคี แม้ว่ารัฐภาคีจะสามารถเลือกที่จะไม่นำกระบวนการระงับข้อพิพาทระหว่างผู้ลงทุนกับภาครัฐ (Investor-State Dispute Settlement - ISDS) มาใช้กับกรณีผลิตภัณฑ์ยาสูบได้ แต่ข้อยกเว้นดังกล่าวก็ครอบคลุมเฉพาะข้อบทที่ว่าด้วยการลงทุนเท่านั้น มิได้ครอบคลุมไปถึงข้อบทอื่นใน TPP นอกจากนี้ เนื้อหาข้อบทบางเรื่องของ TPP อาจส่งผลเสียต่อการควบคุมยาสูบของไทย และเปิดช่องให้อุตสาหกรรมยาสูบหรือบริษัทบุหรี่ใช้เป็นข้ออ้างในการที่จะไม่ปฏิบัติตามกรอบอนุสัญญาองค์การอนามัยโลกว่าด้วยการควบคุมยาสูบ (WHO Framework Convention on Tobacco Control - FCTC) หรือทำให้มีคดีพิพาททางการค้าที่เกี่ยวกับกฎหมายหรือมาตรการการควบคุมยาสูบเพิ่มมากขึ้น