บทคัดย่อ
การบำบัดด้วยสัตว์และการบำบัดด้วยสุนัขเป็นแนวทางการดูแลสุขภาพที่ได้รับการยอมรับในต่างประเทศ แต่ประเทศไทยยังขาดกรอบนโยบายและมาตรฐานกลางในการจัดบริการสุนัขนักบำบัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนวรรณกรรมแบบกำหนดขอบเขต เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้เชิงนโยบายสำหรับการพัฒนานโยบายสุขภาพในการจัดบริการสุนัขนักบำบัด โดยมุ่งเน้นขอบเขตการให้บริการ กลุ่มผู้ป่วยเป้าหมาย และประสิทธิผลและประสิทธิภาพการให้บริการ การวิจัยใช้วิธี scoping review ตามแนวทาง Joanna Briggs Institute สืบค้นเอกสารระหว่างปี ค.ศ. 2014–2024 จากฐานข้อมูลสากลและเอกสารกึ่งวิชาการ ผลการศึกษาพบว่า (1) ขอบเขตบริการมีลักษณะเป็นระบบเครือข่าย ครอบคลุมตั้งแต่การกำหนดมาตรฐาน การคัดกรองสัตว์และผู้ดูแล จนถึงการติดตามประเมินผล (2) กลุ่มผู้ป่วยมีความหลากหลาย โดยต้องคำนึงถึงความเหมาะสม ความปลอดภัย และความยินยอม และ (3) ประสิทธิผลและประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับมาตรฐานการดำเนินงาน ระบบติดตามประเมินผล และการจัดสรรทรัพยากรอย่างเหมาะสม การศึกษานี้เสนอให้ประเทศไทยพัฒนากรอบนโยบายที่ชัดเจนและบูรณาการหลายภาคส่วน เพื่อให้การจัดบริการสุนัขนักบำบัดมีความปลอดภัย ได้มาตรฐาน และยั่งยืน
บทคัดย่อ
Animal- and dog-assisted therapy are widely recognized internationally; however, Thailand lacks a
clear policy framework and standardized governance for therapy dog services. This study aimed to
conduct a scoping review to synthesize policy-relevant evidence for developing health policies on
therapy dog services, focusing on scope of services, target patients, and effectiveness and efficiency of
service delivery. A scoping review was conducted following the Joanna Briggs Institute methodology,
reviewing literature published between 2014 and 2024 from international databases and gray literature.
The findings were grouped into three key themes: (1) the scope of services operated as a network-based
system encompassing standard setting, screening of animals and handlers, service delivery, and
monitoring and evaluation; (2) target patients were diverse, with service eligibility emphasizing suitability,
safety, and informed consent; and (3) effectiveness and efficiency of service delivery depended on
operational standards, continuous monitoring and evaluation, and appropriate resource allocation. This
study suggests that Thailand should develop an integrated health policy framework to ensure safe,
standardized, and sustainable therapy dog services.
