บทคัดย่อ
การถ่ายโอนภารกิจของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ส่งผลกระทบต่อบทบาทหน้าที่ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) และสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ (สสอ.) การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบของบทบาทที่พึงประสงค์ของ สสจ. และ สสอ. ที่มีการถ่ายโอน รพ.สต. ไป อบจ. รวมทั้ง การสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบาย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสาน รวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างและแนวทางการสนทนา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้บริหารกระทรวงสาธารณสุขผู้มีอำนาจในการจัดการด้านนโยบายสาธารณสุขจังหวัด นายอำเภอ สาธารณสุขอำเภอและผู้ที่ปฏิบัติงาน ณ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอในพื้นที่ 8 จังหวัดที่เป็นตัวแทนแต่ละภาค รวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติเชิงพรรณนา สังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายจากการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณและข้อมูลเชิงคุณภาพ และประชุมสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ ผลการศึกษา พบว่า บทบาทของทั้งสองส่วนราชการมีการปฏิบัติงานตามอำนาจหน้าที่ในขอบเขตรับผิดชอบเหมือนเดิม แต่ต้องปรับบทบาทและรูปแบบวิธีการปฏิบัติงานใหม่เพื่อแก้ปัญหาจากผลกระทบของการถ่ายโอน 1) ระยะเปลี่ยนผ่านสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดดำเนินการตามบทบาทหน้าที่เดิมและดำเนินการตามพระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562 รวมทั้งเป็นพี่เลี้ยงของสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ เพื่อเตรียมความพร้อมและส่งเสริมสมรรถนะของ สสอ. เพื่อเป็นสำนักวิชาการ ส่วน สสอ. ต้องมีการปรับบทบาทหน้าที่ ทั้งนี้ต้องมีการปรับบทบาทหน้าที่ที่กำหนดในกฎกระทรวง และ 2) ระยะถ่ายโอนสมบูรณ์ สสจ. มีอำนาจหน้าที่เดิม ตามกฎกระทรวง รวมทั้งควรมีการปรับเพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนบทบาทของสสอ. ที่จะยกระดับเป็นสำนักวิชาการและเป็นผู้ประเมินในการประเมินมาตรฐานคุณภาพบริการสุขภาพปฐมภูมิของทุกภาคส่วนและการพัฒนางานคุ้มครองผู้บริโภค ทั้งนี้สำนักงานสาธารณสุขอำเภอต้องยกระดับบทบาทหน้าที่เป็นสำนักวิชาการและพัฒนาสมรรถนะการให้คำปรึกษาและให้ข้อมูลสารสนเทศเชิงประจักษ์ มุ่งเน้นการเป็นผู้ประเมินมาตรฐานคุณภาพบริการระดับปฐมภูมิของทุกภาคส่วนในเขตพื้นที่อำเภอและพัฒนาระบบการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ
บทคัดย่อ
The devolution of sub- district health promotion hospital to provincial administrative organization effect to the roles of provincial public health office and district public health office. This study aimed to investigate the roles of provincial public health office and district public health office after devolution of sub- district health promotion hospital to provincial administrative organization and synthesize policy suggestions. Mixed methods were used. The Qualitative data were gathered using semi-structured interviews and focus group. The participants, from 8 provinces representative of each region, involved the experts, administrators of Ministry of Public Health, policy makers, chiefs of provincial public health office, district public health executives, district chiefs, and district public health officers. The quantitative data were collected using questionnaire. The data were analyzed with descriptive statistics. Policy suggestions were synthesized from the analysis of qualitative and quantitative data, and connoisseurship. The findings showed that the roles of both offices were the same as before with some new operations in order to solve the problems consequence the devolution: 1) transition phase; the provincial public health office operated as the prior roles and followed Primary Health System Act, 2019, and been the preceptor of district public health office for preparing the readiness and promoting the officers’ competencies of district public health offices to be the academic offices; however. The roles of district public health office should be modified by the ministerial regulations. 2) devolution complete phase; the provincial public health office operated as the prior roles with some modifies roles according to the modified roles of the district public health office. These modified roles involved upgrading the district public health office to be the academic office and enhancing the competency of officers to be the consultants and the evidence-based information providers, being regulators to evaluate the quality of primary care services of all sectors in the area of their district, and improving health consumer protection system.
